HASTA BİLGİLERİNİN PAYLAŞIMI MÜMKÜN MÜ?

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, pek çok sorun barındırmakla birlikte geçtiğimiz yıl yürürlüğe girmiştir. Kanun’a göre, 'Özel nitelikli kişisel verilerin, ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır.'

Sağlık Bakanlığı  bu kanuna dayanarak 20.10.2016 tarihinde   Kişisel Sağlık Verilerinin İşlenmesi ve Mahremiyetinin Sağlanması Hakkında Yönetmeliği yürürlüğe sokarak sağlık hizmetine erişmek isteyen herkesin kişisel verilerini merkezi elektronik bir sisteme aktarılmasının sağlanmasını hedeflemiştir.

Ancak, düzenlemelerde ön görülen  kurum ve kurulların oluşumu ile bunların belirleyeceği güvenlik önlemlerinin ortaya konulmasıyla ilgili süreç halen de tamamlanabilmiş değildir.

Anayasamıza göre kişisel verilerin korunması hakkı bireylerin temel hakları arasındadır. Dolayısıyla bu hakkın sınırlandırılmasına ilişkin yapılacak bütün düzenlemelerin Anayasa’nın 13. maddesindeki “Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” şeklindeki kurala uygun olması zorunludur. Bir başka ifadeyle, kişisel verilerin toplanması, paylaşılması gibi her türlü işlemeye ilişkin kuralın yasa ile yapılması gerekli olduğu gibi söz konusu yasanın da demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olması gereklidir.

Bu çerçevede yapılan değerlendirme sonucunda, Kişisel Verilerin Korunması Kanununun kişisel verilerin sınırsız ve ölçüsüz paylaşılmasına olanak sağlayan maddelerinin iptali için Anayasa Mahkemesinde dava açılmıştır.

Diğer yandan, Kişisel Sağlık Verilerinin İşlenmesi ve Mahremiyetinin Sağlanması Hakkında Yönetmelik ile ilgilinin rızası aranmadan toplanacak olan kişisel verilerle ilgili yapılan düzenlemelerin, toplanması istenen verilerle ilgili hiçbir sınır getirilmediği, ilgili Yasa gereği oluşturulması gereken Veri Sorumlusu Sicilinin henüz oluşturulmadığı, Kişisel Verileri Koruma Kurulunun kurulup sağlık verilerinin toplanmasında alınması gereken güvenlik önlemlerini saptamadığı, Sağlık Bakanlığı’nın bu Yönetmeliği Kişisel Verileri Koruma Kurulundan görüş almadan çıkarttığı gibi sebeplerle hukuka aykırı olduğu vurgulanarak Türk Dişhekimleri Birliği tarafından yürütmesinin durdurulması ve iptali için Danıştay’da dava açılmıştır.

Bütün bu yargısal süreçlerde henüz karar verilmemiş olmakla birlikte hastanın "sır" niteliğindeki bilgilerinin paylaşılmasında, sağlık kuruluşları ve dişhekimlerinin; evrensel normlar ve etik kurallarla oluşmuş değerleri dikkate alarak tutum belirlemeleri gereklidir.

Son günlerde, İl sağlık müdürlükleri tarafından  paylaşılan “e-Nabız projesi hakkında” konulu yazılarla Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’nün e-Nabız Projesi hakkında 2015/5 sayılı Genelgesi uyarınca hasta bilgilerinin Sağlık Bakanlığı tarafından oluşturulan merkezi bilgisayar sistemine kaydedilmesi istenildiği, aksi takdirde;  ilgili Yönetmelik maddeleri ifade edilerek yaptırım uygulanacağı hatırlatılmaktadır.  

Türk Dişhekimleri Birliği ve Türk Tabipleri Birliği’nin birlikte açtıkları davada, kişisel verilerin yasal dayanağı olmayan genelge ile toplanamayacağı vurgulanarak, Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’nün e-Nabız Projesi hakkında 2015/5 sayılı Genelgesinin yürütmesi durdurulmuştur. Sağlık Bakanlığı’nın bu karara itirazı da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından reddedilmiştir. Bu durumda, yürütmesi durdurulmuş Genelge’ye dayanılarak veri toplanamayacağı gibi buna dayalı olarak herhangi bir yaptırım uygulanması da söz konusu olamaz.

Kaldı ki;  Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmeliğin sağlık verilerinin paylaşılmasına ilişkin düzenlemeyi içeren 24. maddesi uyarınca sağlık kuruluşlarının Bakanlık ile paylaşacağı veriler kişisel veri değil, sadece istatistiki veri olarak belirlenmiştir.

Bu durumda; yürütmesi durdurulan bir genelgeye dayanılarak veri toplanması hukuka aykırıdır. Ancak hasta verilerinin kişisel verilerden arındırılarak istatistiki veri olarak Sağlık Bakanlığı ile paylaşılması mümkün bulunmaktadır.