Dişhekimi Muayenehanesi - Risk Değerlendirmesi Kontrol Listesi
AMAÇ
Bu çalışma 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği gereği olarak yapılması gereken Risk Değerlendirme çalışmasının Dişhekimi muayenehanesinde yapılmasını kolaylaştırmak amacıyla hazırlanmıştır.

Bu çalışma, Dişhekimleri ve diğer çalışanlarca birlikte yapıldığında muayenehanelerin, Dişhekimleri ve çalışanlar ile hastalar için daha sağlıklı ve güvenli alanlar haline gelmesine katkı sağlayabilecektir.
YÜKÜMLÜLÜK
6331 sayılı Yasa’nın pek çok hükmünün yürürlüğe girmesiyle birlikte çalışanı olan işyerlerinde risklerin belirli aralıklarla değerlendirilmesi ve saptanan risklerin ortadan kaldırılması için gerekli önlemlerin alınması gereklidir.

Dişhekimi muayenehanelerinde sekreter, yardımcı personel ve benzeri herhangi bir çalışan varsa bu yükümlülük de söz konusudur.

Çalışma Bakanlığı tarafından yayınlanan tebliğe göre tehlikeli sınıfta kabul edilen dişhekimi muayenehanelerinin işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlığı hizmeti alma zorunluluğu 1 Temmuz 2013 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihe kadar risk değerlendirme belgelerinde anılan kişilerin bulunmasına gerek olmaksızın işveren (ve çalışanlar) tarafından hazırlanması mümkündür.

Hazırlanacak bu form dört yıl süreyle geçerlidir.

Risk değerlendimesine ilişkin formunuzu herhangi bir yere göndermenize gerek yoktur; işyerinde bulundurmanız ve gerektiğinde denetim elemanlarına göstermeniz gereklidir.
YÖNTEM - Denetim Listesi
Tanım:
Denetim Listesi Analizi, önceden saptanmış ölçütlere dayalı sistematik bir değerlendirme yöntemidir.

Temel Özellikler:
  • Denetim listesi sorularındaki eskiye dönük bilgiye dayalı sistematik bir yaklaşımdır.
  • Üst düzey ya da ayrıntılı analizler için kullanılır.
  • Donanım ve insan faktörleri dahil her tür sürece ve sisteme uygulanabilir.
  • Genellikle, denetim listesi sorularını anlayacak düzeyde eğitilmiş kişilerce uygulanır. Çoğunlukla, görüşmeye, belge incelemeye ve alan araştırmasına dayalı olarak yürütülür.
  • Genellikle uygunluk ve uygunsuzluk saptamaları yapan niteliksel listeler üretir. Bu listelerde uygunsuzlukların giderilmesine dönük tavsiyeler de bulunur.
  • Değerlendirmenin kalitesini, denetim listesini hazırlayanın deneyimi ve uygulayanın eğitimi belirler.
Denetim Listesi Analiz Evreleri:
  1. İlgilenilen sistemi veya eylemi tanımla: Riskle ilgili hangi bilgiye gereksinim duyduğunu belirle ve açıkça tanımla.
  2. Analizin konusu olan sorunu tanımla: Güvenlik sorunları, çevre faktörleri, ekonomik etmenler gibi analizin içerdiği sorunları belirle.
  3. Sistemi veya eylemi analiz için parçala: Konuyu, konumlar, görevler veya alt sistemler gibi, ana parçalarına ayır. Analiz bu düzeyden başlayacaktır.
  4. Uygun denetim listelerini derle veya hazırla: Analiz kapsamındaki potansiyel sorun türleriyle ilgili önemli konuların veya soruların listesi oluştur. Hazırda kullanışlı bir denetim listesi yoksa, konunun uzmanlarıyla kendi denetim listeni oluşturmaya çalış.
  5. Denetim listesi sorularını yanıtla: Denetim listesi sorularını yanıtlarken işyerinde çalışanlardan oluşan bir ekiple çalış. Uygunsuz gözüken bir sorun riskiyle karşılaştığında, tavsiye geliştirmeye özen göster. Belirlenmiş tavsiyelerin her duruma, ortama göre farklılaşacağını ve standart bir tavsiye olmadığını bil. Tablomuzdaki tavsiyelerin örnek olarak kabul edilmesi gerektiği ve kendi alanınızla ilgili özgün tavsiyeyi oluştur. Hazırlanmasının uygun olacağı belirtilen formlar her işyeri için özel olacağından basit şekilde bunları hazırla.
  6. (Gerekliyse veya kullanışlıysa) sistemi veya eylemi tekrar parçala: Bir bileşenin daha ayrıntılı analizi gerekiyorsa sistemi veya eylemi parçalamaya devam et. Parçalama süreci, artık daha değerli bir bilgi sağlamıyorsa veya daha gelişkin sonuç için organizasyonun denetimini veya etkisini aşıyorsa sonlandırılmalıdır. Genellikle amaç, analiz için gerekli çözüm düzeyini en aza indirmektir.
  7. Sonuçları değerlendir.
MUAYENEHANE RİSK DEĞERLENDİRME FORMU
Muayenehanenin Adresi
Konumu (Katta, Müstakil vs.)
Bina Özellikleri (Betonarme, Yığma, Ahşap v.b.)
Değerlendirme Tarihi
Geçerlilik Tarihi
1 - GENEL
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Zemin kayma veya düşmeyi önleyecek şekilde uygun malzeme ile yapılmış yahut kaplanmıştır      
2 Zeminde çökme, erime vb. deformasyonlar yoktur      
3 Aynalar da dahil cam yüzeyler uygun şekilde monte edilmiştir      
4 Cam yüzeylerde kırık/çatlak yoktur      
5 Merdiven genişlikleri ve basamak yükseklikleri uygundur      
6 Merdivenler boyunca tırabzanlar mevcuttur      
7 Merdiven basamaklarının yüzeyleri kaymayacak şekildedir      
8 Zeminde eşik, basamak ve benzerleri için gerekli uyarı vardır      
9 Temizlik yapılan alanda kaymayı önlemek için gerekli önlemler alınmaktadır      
10 Depo da dahil tüm alanlar düzenli olarak havalandırılmaktadır      
11 Tüm alanlarda yeterli aydınlatma sağlanmış ve aydınlatmalar çalışır halde bulunmaktadır      
2 - ÇALIŞMA ALANI
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Tüm çalışma alanları temiz ve düzenlidir      
2 Tuvalet temiz ve sıhhi tutulmaktadır      
3 Dökülen, sıçrayan tüm malzeme veya sıvılar derhal temizlenmektedir      
4 İçmek için uygun olmayan tüm su kaynakları varsa bunlar açıkça belirtilmiştir      
3 - ELEKTRİK
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Elektrik hattının kaçak akım rölesi mevcuttur      
2 Elektrik hattı ve elektrikli aletler topraklanmıştır      
3 Uzatma kablosu kullanılmakta ise bunların toprak hattı vardır      
4 Tüm kordon, kablo ve kanal bağlantıları bozulmamış ve emniyetlidir      
5 Kullanılan kablo, alet ve cihazlar takılma ve ve düşmeye sebep olmayacak şekildedir      
4 - MAKİNA ve EKİPMANLAR
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Kompresör varsa, basınç boşaltma vanası ve basınç göstergesi mevcuttur      
2 Sıkıştırılmış hava sistemleri kullanılmakta ise bunların emniyet cihazları 3 aylık periyotlarla kontrol edilmektedir      
3 Radyasyon üreten cihazlar uygun bir şekilde siperlenmiş ve kullanılmaktadır      
5 - YANGIN
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Yangından korunma planı yapılmıştır      
2 Potansiyel yangın tehlikeleri ve yanma kaynaklarını kontrol altına alabilmek için uygulama ve prosedürler geliştirilmiştir      
3 Çalışanlar çalıştıkları malzeme ve işlemlerin neden olabileceği yangın tehlikeleri konusunda bilgi sahibidir      
4 Uygun sayıda ve türde taşınabilir yangın söndürücü vardır      
5 Yangın söndürücüler her an ulaşılabilecek yerlerdedir      
6 Çalışanlar belli aralıklarla yangın söndürücülerin kullanımı ve yangından korunma prosedürleri konusunda bilgilendirilmektedir      
6 - KİMYASALLAR
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Çalışılan yerde zararlı maddelerin bir listesi vardır      
2 Daha az zararlı bir yöntem veya ürün kullanılması dikkate alınmaktadır      
3 Çalışma alanında bulunan kimyasalların Malzeme Güvenlik Bilgi Formları vardır      
4 Çalışanlar, çalışma yerinde saklanan veya kullanılan çeşitli kimyasal maddelerin neden olabileceği zararlar ile bunların güvenli bir şekilde kullanımı konusunda bilgilendirmiştir      
5 Etiketsiz kimyasal madde bulunmamaktadır      
6 Kimyasal madde içeren şişe ve kutular içerdikleri maddeyi açıkça gösterecek şekilde etiketlenmiştir      
7 Zararlı kimyasal maddelerin bulunduğu yerlerde herhangi bir şey yenmemesi gerektiğine ilişkin uyarı bulunmaktadır      
8 Gerekli yerlerde kişisel koruyucu teçhizat kullanılmaktadır      
9 Çalışanlarda (deri kuruluğu, tahriş veya hassaslaşma gibi) herhangi bir deri problemi bulunmamaktadır      
7 - ACİL DURUM PLANI
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Acil durum hareket planı yapılmıştır      
2 Acil durum kaçış prosedürleri ve yolları çalışanlara iletilmiştir      
3 Acil durum hareket planı uygun aralıklarla gözden geçirilip düzeltilmektedir      
4 Çalışanlar herhangi bir acil durumda kurtarma ve tıbbi konularda yapılması gerekenleri bilmektedir      
5 Acil durumda gerekli olabilecek telefon numaraları kolaylıkla bulunabilecek yerdedir      
6 Çalışanlar, maruz kalabilecekleri olumsuz davranışlar (tehdit, hakaret vs.) karşısında nasıl davranacağını bilmektedir      
8 - İLK YARDIM
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 İşyerine en yakın hastane, klinik veya sağlık kuruluşu bilinmektedir      
2 İlkyardım için gerekli donanım, alet ve cihazlar uygun biçimde mevcuttur      
3 İşyeri yakınında herhangi bir tıbbi hizmet veren sağlık kuruluşu veya ilkyardım birimi yoksa, ilkyardım konusunda bilgili en az bir çalışan bulunmaktadır      
4 Acil telefon numaraları uygun yerlere asılmıştır      
9 - ENFEKSİYON KONTROLÜ
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 CDC-2003 Yönergesine göre “Yazılı enfeksiyon programı” vardır      
2 Çalışanlar parenteral, solunum ve diğer yollarla bulaşan mikroorganizmalar hakkında bilgi sahibidir      
3 “El hijyeni”, “Kişisel Koruyucu Donanım”, “Kontakt dermatit ve lateks allerjisi”, “Hasta alet gereçlerinin sterilizasyon işlemleri”, “Çevrenin infeksiyon kontrolü”, “Diş Ünitinin su yolları, biyofilm ve suyun kalitesi”, sterilizasyonun izlenmesi(kontrolü), odaların ve işlemlerin gözlemi konularında çalışanlara eğitim verilmiştir      
4 Anestezi iğnelerinin kapatılmasında iğne kapatıcı ya da tek el yöntemi kullanılmakta, işin bitiminde biyolojik tehlike (biohazard) işareti bulunan keskin alet kabına atılmaktadır      
5 Aşı formu bulunmaktadır      
6 "Sterilizasyon cihazları izlem formu", "Diş ünitesi su kalitesi izlem formu", "Enfeksiyon kontol listesi" bulunmaktadır      
7 Koruyucu donanıma kolayca ulaşılabilmekte ve “Çift eldiven” kullanılmasının önemi bilinmektedir      
8 Enfeksiyon içeren atıklar, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne uygun olarak, kapanabilir, akmaya dayanıklı, konteynır veya delinmez torbalara konmakta ve üzerlerine gerekli işaretleme yapılmaktadır      
9 CDC-2003 Yönergesine göre iş kısıtlaması formu bulunmaktadır      
10 Yaralanma protokolüne göre yaralanma temas kaydı tutulmaktadır      
11 Yaralanma protokolüne göre her temas sonrası enfeksiyon önleme tedavisi uygulanmaktadır      
10 - GÜRÜLTÜ
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Tedavi sırasında ses seviyesinin kabul edilebilir düzeyde olup olmadığı belirlenmiştir      
2 Aşırı derecede ses seviyelerini azaltmak amacıyla teknik kontrol sağlamak için önlem alınmaktadır      
3 -85 dBA’nın üzerindeki düzeylerde sürekli sese maruz kalan çalışanlar için sağlık koruma eğitimi var ve her yıl tekrarlanmaktadır      
4 Sürekli ses düzeyinin 85 dBA’dan fazla olduğu alanlarda çalışanların kolaylıkla ulaşabilecekleri yerlerde kulakları koruyucu teçhizat (ses azaltıcı cihazlar) sağlanmıştır      
5 Kulak koruyucu kullanıyorsanız çalışanlar bu aletlerin takılması ve uygun kullanımı konusunda bilgilendirilmiştir      
6 Etkin bir işitme koruma sisteminin uygulanmasını sağlamak için, 85 dBA’nın üzerindeki düzeylerde sürekli sese maruz kalan çalışanlara periyodik olarak duyma kuvvetini ölçme testleri uygulanmaktadır      
11 - ERGONOMİ
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Sürekli aynı hareketi yapmayı gerektiren işlerde, düzenli dinlenme molalarının yanı sıra, stresten uzaklaşmayı sağlayacak yeterli dinlenme molaları verilmektedir      
2 Aletler ve diğer malzemeler, işlemin rahat bir pozisyonda yapılabileceği şekilde düzenlenmiş ve yerleştirilmiştir      
3 Hekimin tedavi sırasında kullandığı hareketli tabure durduruculudur      
4 Tüm mobilyalar vücudun yorulmasını en aza indirecek durumda ayarlanmış, yerleştirilmiş ve düzenlenmiştir      
5 Bilgisayarla çalışanlar, Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik kurallarına uygun koşullara sahiptir      
12 - STERİLİZASYON
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Sterilizasyon koşulları uygun olarak sağlanmıştır      
2 Sterilizasyon aşamaları belirlenmiştir ve bu aşamalara uyulmaktadır      
3 Keskin aletlere her aşamada özel koruyucu eldivenle temas edilmesi sağlanmaktadır      
13 - KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM ve GİYSİLER
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 Tedavi sırasında sıçrayan parçacık veya aşındırıcı madde riski olan durumda koruyucu gözlük veya maske sağlanmakta ve kullanılmaktadır      
2 Kesilme riski, aşındırıcı sıvı veya kimyasal maddelere karşı koruyucu eldiven, önlük, siper veya diğer teçhizat sağlanmaktadır      
3 Çalışanların günlük giysilerini çıkarıp çalışma giysileri giymeleri gereken durumlarda, günlük giysilerle çalışma giysileri için ayrı dolaplar bulunan temiz bir soyunma odası vardır      
14 - KAYITLAR
# Değerlendirme Durum Önlem Sorumlu Tarih
1 “Ramak kala”lar dahil, ilk yardım gerektiren küçük yaralanmalar ve tüm iş kazaları ile hastalıkları için rapor tutulmaktadır      
2 Tüm çalışanların işe alınmadan önce işe giriş muayenesi yapılmakta ve periyodik olarak tekrarlanmaktadır      
3 Çalışanlarla ilgili tıbbi kayıtlar ve çalışanların tehlikeli madde veya zararlı fiziksel ajanlara maruz kalma kayıtları günceldir      
4 Hava basınç tankları gibi araçların kullanma izin ve kayıtları günceldir      
5 Çalışanların güvenlik ve sağlık eğitim kayıtları tutulmaktadır      
6 Güvenlik denetim ve düzeltme dokümanları saklanmaktadır      
İşveren veya İşveren Vekili
Çalışanlar ve Temsilcileri