DİŞHEKİMLERİNİN HAK, GÖREV VE SORUMLULUKLARI İLE UYMALARI GEREKEN BAZI DÜZENLEMELER

Dişhekimlerinin görev, sorumluluk ve hakları çeşitli düzenlemelerde belirtilmiştir. Bu düzenlemelerin bazıları şunlardır.

1. DİŞHEKİMİNİN ÇALIŞMA SINIRLARI

Dişçilik sanatı; dişlerin ve dişetleri ile esnanın tedavisi ve dişlerin ikmal ve ıslahına ait ameliyelerin icrasına münhasırdır.  (1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun Madde: 29)

2.  DİŞHEKİMİ HASTA İLİŞKİLERİ

a) Özen gösterme yükümlülüğü

Tabip ve diş tabibinin başta gelen vazifesi, insan sağlığına, hayatına ve şahsiyetine ihtimam ve hürmet göstermektir.

Tabip ve diş tabibi; hastanın cinsiyeti, ırkı, milliyeti, dini ve mezhebi, ahlaki düşünceleri, karakter ve şahsiyeti, içtimai seviyesi, mevkii ve siyasi kanaati ne olursa olsun, muayenehane ve tedavi hususunda azami dikkat ve ihtimamı göstermekle mükelleftir. (Deontoloji Tüzüğü        Madde:2)

b) Muvafakatname  (Aydınlatılmış Onam)

Tabipler, diş tabipleri ve dişçiler yapacakları her nevi ameliye için hastanın, hasta küçük veya tahtı hacirde ise veli veya vasisinin evvel emirde muvafakatını alırlar.  Büyük ameliyei cerrahiyeler için bu muvafakatin tahriri olması lazımdır. (Veli veya vasisi olmadığı veya bulunmadığı veya üzerinde ameliye yapılacak şahıs ifadeye muktedir olmadığı takdirde muvafakat şart değildir) hilafında hareket edenlerden yüzyetmişdörtmilyon lira idari para cezası alınır. (1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun Madde:70)

c) Sır Saklama Yükümlülüğü

Tabip ve diş tabibi, meslek ve sanatının icrası vesilesiyle muttali olduğu sırları, kanuni mecburiyet olmadıkça ifşa edemez.

Tıbbi toplantılarda takdim edilen veya yayınlarda bahis konu olan vakalarda, hastanın hüviyeti açıklanamaz. . (Deontoloji Tüzüğü Madde :4)

d) Hekim Seçme Özgürlüğü

Sağlık müesseselerinde tatbik olunan usul ve kaideler mahfuz olmamak üzere, hasta; tabibini ve diş tabibini serbestçe seçer.  (Deontoloji Tüzüğü Madde :5)

e) Tedaviye Karar Verme

Tabip ve diş tabibi, sanat ve mesleğini icra ederken, hiçbir tesir ve nüfuza kapılmaksızın, vicdani ve mesleki kanaatine göre hareket eder.  (Deontoloji Tüzüğü Madde :6)

f) Hastayı Reddetme Hakkı

Tabip ve diş tabibi, acil yardım, resmi veya insani vazifenin ifası halleri hariç olmak üzere, mesleki veya şahsi sebeplerle hastaya bakmayı reddedebilir. (Deontoloji Tüzüğü   Madde :18)

Tabip ve Diş tabiplerinin;

1.Hastalara, herhangi bir suretle olursa olsun, haksız bir menfaat temini istihdaf eden fiil ve hareketlerde bulunanları,

2.Birbirlerine, muayene ve tedavi için hasta göndermeleri mukabilinde ücret alıp vermeleri,

3.Kendilerine hasta temini maksadiyle, eczacı, yardımcı personel ve diğer herhangi bir şahsa tavassut ücreti ödemeleri,

4.Şahsi bir menfaat düşüncesi veya gayrı meşru bir gaye ile ilaç, tıbbi alet veya vasıtalar tavsiye etmeleri yahut sağlık müesseselerine hasta sevk etmeleri veya yatırmaları,

5.Muayene ve tedavi ücretinin tesbiti ve bunun ödenmesi hususunda, üçüncü şahısların tavassutunu kabul etmeleri caiz değildir. (Deontoloji Tüzüğü   Madde :12)

6.Tabip ve diş tabibi sanat ve mesleğinin icrası dışında dahi olsa, meslek ahlak ve adabı ile telif edilemeyen hareketlerden kaçınır. (Deontoloji Tüzüğü   Madde :7)

g) Dişhekimi Hasta Anlaşmazlığı

Meslek mensuplarının birbiriyle, hastalara veya hasta sahipleri arasında çakacak ihtilafları uzlaştırmaya veya hakem usulüne başvurarak çözüme kavuşturmaya çalışmak. (3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanununun 11. maddesinin g fıkrası)

3. DİŞHEKİMLERİNİN BİRBİRLERİ İLE İLİŞKİLERİ

a) Meslektaşlar Arası İlişkiler

Tabip ve diş tabipleri, kendi aralarında iyi meslektaşlık münasebetlerini idame ettirmeli ve manevi bakımdan birbirine yardım etmelidirler. Meslekle ilgili anlaşmazlıklarını, evvela kendi aralarında halletmeğe çalışmalı ve bunda muvaffak olamadıkları takdirde mensup oldukları tabip odalarına haber vermelidirler. (Deontoloji Tüzüğü   Madde :37)

b) Meslektaşı Koruma

Tabip ve diş tabibi meslektaşlarını zemmedemeyeceği gibi onları küçük düşürecek diğer tavır ve hareketlerde de bulunamaz. Tabip ve diş tabibi, herhangi bir şahsın haysiyet kırıcı hücumlarına karşı meslektaşlarını korur. (Deontoloji Tüzüğü   Madde :38)

c) Rekabet Yasağı

Tabip ve diş tabibi meslektaşlarının hastalarını elde etmeğe matuf hareket ve teşebbüslerde bulunamaz. (Deontoloji Tüzüğü   Madde :39)

d) Meslektaşlar ve Yakınlarından Ücret Almama İlkesi

Tabip ve diş tabibinin kendi meslektaşları ile bunların bakmakla mükellef oldukları usul ve fürüunun ve karı ve kocalarının muayene ve tedavileri için ücret almaması uygundur. Bu hallerde zaruri masrafları isteyebilir.  (Deontoloji Tüzüğü   Madde :32)

4. DİŞHEKİMLERİ ODALARINA VE TÜRK DİŞHEKİMLERİ BİRLİĞİ

ORGANLARINA SEÇİLME YETERLİLİĞİ

Bu kanunda aksine hüküm yoksa Oda ve Birlik organlarına aşağıda yazılı olan meslek mensupları seçilemezler.

a)Türkiye’de dişhekimliği yapmaya hak kazanıp da en az beş yıl mesleğini bilfiil icra etmemiş olanlar,
b)Oda ve Birlik Disiplin Kurullarınca geçici olarak meslek uygulamasından alıkonma cezası almış olanlar,
c)Kamu hizmetinden yasaklılar,
d)Takdirli suçlar hariç, toplam altı aydan fazla hapis veya süresi ne olursa olsun ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlar,
e)Affa uğramış olsa bile; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, dolandırıcılık, hırsızlık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlardan biriyle veya Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının Birinci Babında yazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etmek suçlarından veya Türk Ceza Kanununun 312’inci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı sınıf, ırk, din, meslek veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkca tahrik etme suçlarından mahkum olanlar ve Türk Ceza Kanununun 536’ıncı maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı eylemlerle aynı Kanunun 537’nci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü v beşinci fıkralarında yazılı eylemleri siyasi ve ideolojik amaçlarla işlemek suçlarından mahkum olanlar. Seçildikten sonra bu maddede yazılı suçların herhangi birinden mahkûm olanların kurul üyelikleri kendiliğinden sona erer. (3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu Madde: 33)

5. SEÇİMLE İLGİLİ TOPLANTILARA KATILMA VE OY KULLANMA ZORUNLULUĞU

Oda veya Birlik Genel Kurullarının seçimle ilgili toplantılarına üye veya Birlik Genel Kurulu delegelerinin katılmaları ve oy kullanmaları zorunlu olup geçerli mazereti olmaksızın bu toplantılara katılmayan, katılsa bile oy kullanmayanlar Oda başkanları tarafından o yıl uygulanan en yüksek muayene ücreti kadar para cezası ile cezalandırılırlar. Birlik Genel Kurulu delegeleri de iki dönem geçmedikçe Birlik Genel Kurul delegelerine seçilemezler. (3224 Türk Dişhekimleri Birliği Kanununun 39.Maddesi)

6. İKİNCİ GÖREV YASAĞI VE BİLDİRİM ZORUNLULUĞU

Özel kurum ve işyerinde görevli dişhekimlerinin bu görevlerini başka bir yerde yapmaları, kayıtlı bulundukları Oda Yönetim Kurulunca kabul edilmedikçe her ne suretle olursa olsun, diğer bir kurum ve işyerinin dişhekimliği görevini alamazlar. Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadi teşebbüslerine ait kadrolarda çalışan dişhekimlerine kurumlarınca verilecek ikinci görevler bu hükmün dışındadır. Oda Yönetim Kurulları, ikinci görev konusunda başvuruları, iş hacmi, ikinci görevlerin dişhekimleri arasında adil şekilde dağıtılması, hizmetin iyi yapılması ve benzer hususları da göz önünde bulundurarak inceler ve gerekçeli olarak karara bağlar. Gerek dişhekimleri ve gerekse bunları istihdam eden özel kurum ve iş yerleri tayin, nakil, işten ayrılma ve benzeri değişiklikleri en geç bir ay içinde bulundukları yerin Odalarına bildirmeye mecburdurlar. (3224 Sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu Madde:42)

7. ARACI KULLANMAK, ARACILIK YAPMAK VE YETKİSİZ MESLEK İCRASI

Hastalar ile dişhekimleri arasında herhangi bir menfaat karşılığında aracılık yapanlar veya bu kişileri aracı olarak kullanan dişhekimleri 3 aydan 1 yıla kadar hapis ve ağır para cezası ile cezalandırılırlar.

Meslek diplomasını herhangi bir menfaat karşılığı dişhekimliği mesleğini uygulama yetkisine sahip olmayan kişi ve kişilere kullandıranlar veya kendisine ait olmayan diplomayı kullanarak menfaat sağlayanlar veya yargı mercilerince ya da Oda veya Birlik Disiplin Kurulları tarafından haklarında, serbest meslek uygulamasından geçici veya sürekli alıkonma cezası verilenlerden serbest meslek uygulamasına devam edenler, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde 1.fıkra hükümleri uyarınca cezalandırılırlar. (3224 Sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu Madde:45)

8.UNVAN KULLANIMI

Usul ve nizamına tevfikan iktisap edilmedikçe hiçbir diş tabibi veya dişçi talim ve tedrise delalet eden veya herhangi surette olursa olsun hakikate tevafuk etmeyen bir sıfat ve unvanı ilan edemez. (1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunu Madde:39)

9. REKLAM VE TANITIM

a) İcrayı sanat eden diş tabipleri ve dişçiler, hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini bildiren ilanlar tertibine mezun olup diğer suretlerle reklâm ve saire yapmaları memnudur. (3224 Sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu Madde:40)

b)Tabiplik ve diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine, ticari bir veçhe verilemez.
Tabip ve diş tabibi, yapacağı yayınlarda tababet mesleğinin şerefini üstün tutmaya mecbur olup, her ne suretle olursa olsun, yazılarında kendi reklâmını yapamaz.
Tabip ve diş tabibi, gazetelerde ve diğer neşir vasıtalarında reklâm mahiyetinde teşekkür ilânları yazdıramaz. (Deontoloji Tüzüğü Madde 8)

c)Tabip ve diş tabibi, gazete ve sair neşir vasıtaları ile yapacağı ilânlarda ve reçete kâğıtlarında ancak ad ve soyadı ile adresini, Tababet İhtisas Nizamnamesine göre kabul edilmiş olan İhtisas şubesini, akademik unvanını ve muayene gün ve saatlerini yazabilir. Muayenehane kapılarına veya binaların dışına asılacak tabelâların ebadı ve adedi, mahalli tabip odaları tarafından tesbit edilebilir. Tabipler ve diş tabipleri, tabip odalarının bu husustaki kararlarına riayet etmekle mükelleftirler. Tabelalarda en çok iki renk kullanılabilir. Işık verici vasıtalarla tabelâları süslemek yasaktır. (Deontoloji Tüzüğü Madde 9)

10. DİŞHEKİMLİĞİNDE WEB SİTESİ UYGULAMALARI

a)Dişhekimleri;  sağlık mevzuatında yer alan tüm kurallara uyarak teknolojik gelişmelerin olanak tanıdığı her tür araç ile genel olarak mesleği tanıtma, koruyucu ve tedavi edici ağız diş sağlığı  konularında toplumu bilgilendirme hakkına sahiptir. (Web Sitesi Etik Kuralları Madde:1)

b)Yapılacak her türlü bilgilendirme, hasta kazanma, yönlendirme amacı ile olmamalıdır. (Web Sitesi Etik Kuralları Madde:2)

c)İnternet üzerinden hekimlik yapılmamalı, dişhekimi hastasını muayene etmeden, tedavi hizmeti vermemeli. Site içerisinde standart olarak kullanılan karakterlerle ve her sayfanın altında yer alacak şekilde “Site içeriğinde bulunan bilgiler destek sağlamak içindir. Hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi, tanı ve teşhis koyması yerine geçmez” ifadesi yer almalıdır. (Web Sitesi Etik Kuralları Madde:3)

d)Reklâm unsuru bulunduran yazı, resim fotoğraf v.b. ürünleri yayınlamamalı. Olgu sunumları da dahil olmak üzere, hastaların kimliğini belli eden resim, fotoğraf, bilgi, belge yer almamalıdır. (Web Sitesi Etik Kuralları Madde:4)

e)Mesleki yazılarda; yanlış, günümüzde bilim çevrelerince kabul edilmiş bilgilere aykırı ve hastaları yanlış yönlendiren bilgilere yer verilmemeli. Yayınlanacak bilgi ve bulgularda kaynak gösterilmelidir. (Web Sitesi Etik Kuralları Madde:5)

f)Dişhekimi; web sayfasında mesleki alan dışındaki, aldığı ödülleri, üye olduğu siyasi  parti, cemaat, dernek veya grup adını belirtmemelidir. Yayınlarda ırk, dil, din, cinsiyet, siyasal ve ideolojik ayrımda bulunulmamalıdır. (Web Sitesi Etik Kuralları Madde:11)

11. TOPLUM AĞIZ DİŞ SAĞLIĞI BİLGİLENDİRME ÇALIŞMALARI

Sağlık kuruluşları ve çalışanları her ne surette olursa olsun; kuruluşları, kuruluşlarının sundukları hizmet, uyguladıkları tanı ve tedavi yöntemleri ya da kullandıkları her türlü cihaz ve benzeri araçlar ile ilgili kitle iletişim araçları, elektronik ortam, görsel-işitsel araçlar, yazılı materyaller veya benzeri nitelikteki araçlar ile doğrudan ve dolaylı olarak tüketici konumundaki kitleye yönelik reklâm ve tanıtım yapamazlar. Başkaca kişi, kurum ve kuruluşların benzer nitelikteki çalışmalarına aracı olamazlar. Sağlık kuruluşları çalışmalarına ticari bir görünüm veremeyecekleri gibi; insanları yanıltıcı, paniğe sevk edici, yanlış yönlendirici benzer nitelikteki kuruluşlar ve çalışanları arasında rekabete yol açıcı davranışlarda bulunamazlar. (Ağız Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik  Madde : 32)   

 Ancak, sadece özel sağlık kuruluşuna başvuran hastaların kullanımına yönelik olarak, temel olarak sağlığı geliştirici ve koruyucu nitelikte söz konusu sağlık kuruluşunun faaliyet gösterdiği alan ile ilgili sağlık sorunları, bu sorunlardan korunma veya sağlık sorunlarının kişide meydana getirdiği olumsuzlukların şahsi tedbirler aracılığı ile giderilmesi veya azaltılması hakkında bilgiler içeren yazılı veya görsel işitsel eğitim materyalleri hazırlayabilirler. Söz konusu materyal üretilmeden önce meslek odasından materyalin içerdiği bilgilerin Yönetmelik ile getirilen kurallara uygunluğu açısından yazılı onay alınması ve üretilen materyalde bu onayın tarih ve sayısına yer vermek zorunludur. Bu tür eğitim materyalinde söz konusu sağlık kuruluşu ile ilgili olarak yalnızca kuruluşun ismine, adresine ve telefon numarasına yer verilebilir. Bu bilginin dışında materyalde materyali hazırlayan kişinin adı, unvanı da dahil olmak üzere, söz konusu materyali hazırlayan kuruluş bir başka sağlık kuruluşunun sundukları hizmet, uyguladıkları tanı veya tedavi yöntemleri yada kullandıkları her türlü cihaz veya benzeri malzemeler ile ilgili reklam, tanıtım niteliğinde bilgi yer alamaz.

12. SAHTE DİŞHEKİMLERİ

Kişisel çıkar amacı olmasa bile diplomasız olarak diş hekimliği mesleğine ilişkin herhangi bir muayene veya müdahale yapan, diş hekimliği klinik hizmetleri ile ilgili işyeri açanların meslek icraları durdurulur. Bu kimseler hakkında üç yıldan beş yıla kadar hapis ve birmilyar liradan üçmilyar liraya kadar ağır para cezasına hükmolunur. Ayrıca işyerlerinde bulunan ve münhasıran diş hekimliği mesleğini icra etmekte kullanılan araç ve gereçler kime ait olursa olsun müsadere edilir.(5181 Sayılı kanunla değişik 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun Madde:41)

Diş tabipleri ve dişçilerin muayenehanelerinde çalışan ve dişçilik etmek salahiyeti olmayan eşhasın hastalara tedavi tatbik etmesi ve sair suretlerle müdahale yapası memnudur. Muayenehanelerinde bu gibi salahiyetsiz kimselerin dişçilik sanatını icra etmesine müsaade edilen diş tabipleri ve dişçiler hakkında 44 üncü madde ahkamı tatbik edilir. (1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun Madde:46)

13. MESLEKTEN MEN CEZASINA RAĞMEN VEYA YETKİSİZ MESLEK İCRASININ CEZASI

Bu kanunun ahkamına tevfikan icrayı sanata salahiyeti olmayan ve her ne suretle olursa olsun icrayı sanattan memnun bulunan bir tabip veya diş tabibi veyahut dişçi, dişçilik sanatını icra ederse yüzyetmişdörtmilyon lira idari para cezası verilir. (1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun Madde:42)

14.  ASGARİ ÜCRET

Oda Yönetim Kurulları her yıl aralık ayı içinde, dişhekimlerinin uygulayacakları muayene ve tedavi ücretlerini asgari haddini gösteren birer tarife hazırlayarak Birlik merkez Yönetim Kuruluna gönderirler. Birlik Merkez Yönetim Kurulu, Oda Yönetim Kurullarının tekliflerini de göz önünde bulundurarak muhtelif odaları içine alacak grupları tespit ve gruplarda uygulanacak tarifeleri hazırlayarak Bakanlığa gönderir. Bakanlık bu tarifeyi aynen ya da gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak onaylar. Tarifeler Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer. Yeni bir tarife yürürlüğe girinceye kadar eski tarife hükümleri devam eder. (3224 Sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu Madde:40)

Asgari ücret tarifesi tatbik olunan yerlerde tabip veya diş tabibi rekabet veya propaganda maksadı ile, tarifede yazılı asgari miktarda aşağı ücret kabul edemez. (Deontoloji Tüzüğü Madde:31)

15. PARAMEDİKAL MESLEK MENSUPLARI İLE İLİŞKİLER

Tabip ve diş tabibi, paramedikal meslek mensupları ile mesleki münasebetlerinde, onların bağımsızlığını ihlal etmemeli, kendilerine nezaket göstermeli, onları hastalarına karşı müşkül bir duruma koyabilecek hareketlerden sakınmalıdır. (Deontoloji Tüzüğü Madde:40)

16. KONUTLARDA MUAYENEHANE AÇABİLME KOŞULLARI

637 sayılı Kat Mülkiyeti Yasasına göre mesken nitelikli bağımsız bölümlerde Yönetim Planında aksi bir hüküm yoksa muayenehane açılabilmesi için kat maliklerinin muvafakatine gerek bulunmamaktadır. Ancak bu nitelikli yerlerde poliklinik açılması için kat maliklerini oy birliği ile muvafakat vermeleri gereklidir.