OLAĞANDIŞI DURUMLARDA TÜRK DİŞHEKİMLERİ BİRLİĞİ VE DİŞHEKİMLERİ ODALARI
İÇİN ÇALIŞMA REHBERİ

(25 Eylül 2024 tarihli Merkez Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe girmiştir)

Ülkemiz, hepimizin farkında olduğu gibi, olağandışı durumlar açısından büyük risk içeren bir coğrafyadadır. Bu farkındalık, yaşadığımız 6 Şubat 2023 Depremleri ile iyice artmış bulunmaktadır. ‘99 Depreminde yeni bir meslek örgütü olmamıza rağmen gönüllü üstün çabalar ile çalışmalar yaparak bugüne gelmiştik. ’99 Depreminden çıkardığımız bir ders olarak, yaşanacak olağanüstü durumlarda, mesleğimiz ve meslektaşlarımız için kullanılacak bir yardımlaşma fonu da oluşturulmuştu. Ancak bunlar dışında, olağandışı durumlarda meslek örgütü olarak yapacaklarımıza ilişkin, olası iş planlarını da içeren ayrıntılı bir çalışma yürütülmemişti.

Olağandışı durumların sıklıkla yaşandığı ülkemizde, olası risklerle baş etmenin yolunun ancak hazırlıklı olmakla mümkün olabileceğini de biliyoruz. Hazırlıklı olmak demek; acil durumlar için geçerli politikaların oluşturulması, kurtarma planlarının geliştirilmesi, geçici barınma yerlerinin belirlenmesi, acil hizmetlerin planlanması, personel eğitimi, toplumun bilinçlendirilmesi ve olağandışı durumlara hazırlıklı hale getirilmesi demektir.

6 Şubat Depreminin yıkıcı etkileri ve kayıplarımızın acısı henüz tazeyken, bu konudaki eksikliğimizi gidermek ve olağandışı durumlara hazırlıklı olmak üzere bir çalışma grubu kurduk ve süreci başlatmış olduk.

Yaşadığımız deprem bizlere hazırlıklı olmanın yanı sıra belki de ondan daha önemli olanın; olayların kontrolü, yönetimi olduğunu, olağandışı durumun her zaman gerçekleşebileceğini, her felakette neden- sonuç ilişkileri olabileceğinin öngörülmesi gerektiğini, doğru bilgi toplanması ve değerlendirme yapılması, uygun biçimde eyleme geçilmesi ile afetin etkilerinin azaltılabileceğini, bütün bu sürecin daha sonraki olağandışı durumlar açısından hazırlıklı olmayı da sağlayacağını gösterdi. Yaşadığımız bu büyük yıkımın diğer bölgelerin de hazırlıklı olmasına katkıda bulunabilecek bir deneyime dönüştürülebileceğine inanıyoruz. Yapacağımız çalışmada, bu deneyimle, meslek örgütümüz için, olağandışı durumlarda sürecin nasıl yönetileceğine dair ayrıntılı bir başvuru kaynağı oluşturmayı amaçlıyoruz.

Olağandışı durumlarda yönetim; doğal nedenlerden ya da insan faktöründen kaynaklanan ve bir krize yol açan olaylarda; yöneticilerin ve halkın hazırlıklı olmasını sağlamak, krizi mümkün olan en az hasarla atlatmak ve kayıpları en az düzeye indirmek için olağandışı durum öncesinde, sırasında ve sonrasında atılması gereken adımlar ve yapılması gereken işler olarak tanımlanıyor. Yapacağımız çalışmanın tüm süreçleri kapsayan bir çalışma olması için gayret göstereceğiz.

Yapacağımız çalışmaların büyük bir bölümünü tüm Odalarımızla birlikte, eş zamanlı yürütülmesi zorunluluktur. Özellikle olağandışı durumlarda yüksek risk içeren Oda bölgelerimizde bu çalışmaların ayrıca çok daha özenli ve hızlıca yürütülmesi oldukça önemlidir.
 

Olağandışı Durumlar Çalışma Rehberinde Yer Alacak Ana Başlıklar
(Olağandışı Durum Hazırlık Planı)

Olağandışı Durumlarda Sağlık Hizmetleri

• Acil Müdahale, İlk Yardım Eğitimi
• Gönüllülerin eğitimi, her ilde gönüllü eğitim alanlardan ekiplerin kurulması
• Olağandışı durumlara hazırlıklı olma
• Olağandışı durum sırasında ve sonrasında verilecek sağlık hizmetlerine yönelik verilecek eğitimler için eğiticilerin bulunması, eğitim içeriğinin standardize edilmesi, sertifikalı eğitim olmasının sağlanması, eğitimlerin sürekliliğinin sağlanması bu konuda TDB Akademi tarafından çalışmaların yürütülmesi
• Travma sonrası ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin yürütülmesinde dikkat edilmesi gerekenlerin saptanması ve cesetlerin kimliklendirilmesinde dişhekimlerinin rolüne ilişkin olarak gönüllü dişhekimlerine eğitim verilmesi

Olağandışı Durumlarda Ağız Diş Sağlığı Hizmetleri

• Yüksek riskli Oda bölgeleri için geçici ağız diş sağlığı hizmet sunumu koşullarının araştırılması ve hazırlıkların yapılması
• Barınma (+beslenme, temel gereksinimlerin karşılanması)

Olağandışı Durumlarda Dişhekimleri

• Güvenli konut ve işyerleri
• Konut ve işyerleri için sigorta yapılmasının teşvik edilmesi
• Afet sonrası ilk iletişim, bilgi alma yöntemleri (Hazırlanmış anketler)
• Durumlarının saptanması ve raporlanması
• Duruma uygun yardım, destek

Olağandışı Durumlarda Dişhekimleri Odaları

• Güvenli bina seçimi
• Üyelerden olağanüstü durumlara ilişkin yetkinliğinin bilinmesi, izlenmesi
• Kira ya da Oda mülkü, tümünde kapsamlı bina ve işyeri sigortası
• Oda üyeleri için Ferdi Kaza ve İşgöremezlik sigortasının tüm Odalar tarafından yaptırılması
• Her Oda bölgesi için risk analizinin yapılması, bu çalışmaların bölgedeki diğer kurum ve kuruluşlarla ortaklaştırılması
• Oda yöneticileri ve personelinin eğitimi ve hazırlanması
• Her Odanın, bölgesel risklerin gözetildiği, “Olağandışı Durum Yönetim Planının” hazırlanması
• Sorumluların belirlenmesi ve görev tanımlarının yapılması
• Evrak ve bilgilerin depolanması, yedeklenmesi, TDB’de toplanması
• Üyelerle iletişim için alternatif yollar geliştirilmesi

Olağandışı Durumlarda TDB - Odalar İletişim ve Altyapı Hazırlıkları

• TDB “Olağandışı Durum Yönetim Planının” hazırlanması
• Tüm Odaların bilgi bilişim altyapılarının kurulması, güvenli depolanmasının sağlanması için çalışma yürütülmesi
• Yardımlaşma Fonundaki birikimin arttırılması için çalışılması

TDB Meslek Etiği Kuralları
 

Mesleki Sosyal Sorumluluk
Madde 18- Dişhekimi, toplumun ağız diş sağlığının korumasına destek vermeli, bireyi ve toplumu koruyucu dişhekimliği ilkeleri yönünde eğitmelidir.

Dişhekimi, toplumsal rolü ve mesleki erdemi gereği, özellikle toplum sağlığını ve refahını yükseltici etkinliklere katılmalı ve bunları desteklemelidir.

(Ek: 25 Eylül 2024 tarihli MYK Kararı) Dişhekimleri, salgın hastalıklarda olduğu gibi tüm afet durumlarında mesleki sorumlulukları kapsamında görev almalıdır. Bu bağlamda dişhekimi topluma karşı adli ve sosyal sorumlulukları gereği ilgili birimlerin çalışmalarına katılmalı ve afetlerde kimliği belirsiz yaşayan veya ölü bireylerin kimliklendirilmesinde Felaket Kurbanlarının Kimliklendirilmesi ekiplerine mesleki sorumlulukları kapsamında destek sağlamalıdır.