DİŞHEKİMLERİNİN HER TÜRLÜ İLETİŞİM ORTAMINDA YAYIN YAPMALARINA İLİŞKİN KILAVUZ

(4 Mart 2026 tarihli Merkez Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe girmiştir)

 

ÖNSÖZ

Türk Dişhekimleri Birliği’nin 28-29-30 Ekim 2022 tarihli TDB 19.Olağan Genel Kurul Kararı ile kurulan Tanıtım ve Bilgilendirme Komisyonu olarak 13-14 Temmuz 2011 tarihli yürürlüğe giren ve  20 Ekim 2017 tarihinde değiştirilen bu kılavuzun değişen günümüz şartlarına uygun hale getirilmesini ilk hedeflerimizden biri olarak belirledik.

Değişen günümüz şartlarında iletişim alanı resmi olarak veri sağlayıcı olarak tanımlanan Youtube ve Instagram gibi sosyal medya kanallarına kaymaktadır. Bu sebeple bu kılavuzda ana hedef diğer ortamları göz ardı etmeden bu platformlarda yapılan paylaşımları düzenlemektir.

Sosyal medyanın sunduğu uzaktan bire bir iletişim imkanları dişhekimlerinin hastalarına muayene öncesi birçok bilgiyi sağlıklı olarak vermelerini ve bu sayede muayene süresini daha verimli kullanmalarını sağlar. Ayrıca bu ortamlarda yapılan bilgilendirme yayınlarının dişhekimleri tarafından yapılması bilginin bilimsel ve sağlıklı olmasını sağlayacaktır. Bu tür ortamların boşluk kabul etmediği göz önüne alındığında dişhekimleri tarafından yapılmayan yayınların oluşturduğu boşluğun başka kullanıcılar tarafından doldurulacağı unutulmamalıdır.

Yukarıda bahsettiğimiz sebeplerden dolayı bu kılavuzda çok sayıda değişiklik yapılmıştır. Yapılan değişikliklerde Odalarımızın talebi ile atıl kalan maddeler çıkartılmıştır. Yaşanan sorunlara çözüm üretecek ve destek olacak yeni maddeler eklenmiştir.

GİRİŞ

Hızla gelişen iletişim çağında geleneksel medya kanalları önemini yitirirken, internet ve sosyal medya kanalları kitle ve bireysel iletişimde oluşan boşluğu doldurmaktadır. Meslektaşlarımızın kendilerini ve kliniklerini bu yeni medya ortamına taşımaya çalışmaları gayet doğal bir sonuçtur. Sanal bir klinik oluşturmak ve bu sanal ofisten hastalarını bilgilendirmek bir dişhekiminin temel iletişim hakkıdır. Bu değişimde dişhekimlerinin bireysel sorumluluğu yasal ve etik olarak toplum ağız diş sağlığını ve meslek onurunu korumaktır. Bu temel gaye göz önüne alınarak hazırlanan bu kılavuzun amacı Türk Dişhekimleri Birliği’nin yetki sınırları içerisinde, dişhekimlerimine her türlü yayın ortamında yapacakları yayınlarda rehberlik etmek ve yasal yaptırımlara maruz kalmalarını engellemektir.

Dişhekimlerinin hastalarıyla daha kapsamlı ve yaygın iletişim kurma olanakları artmıştır. Bu artan iletişim ortamı meslektaşlarımıza hastaları ile daha iyi iletişim kurma ve daha iyi sağlık hizmeti vermesi yönünde kullanması beklenmektedir. Yapılacak yayınlar dişhekimi ile hastası arasında iletişimi artıracak, hastaların muayeneye gelmeden önce bilimsel ve sağlıklı bilgi ile donanmasını sağlayacak yönde olmalıdır. Maalesef bu gelişen iletişim ortamı aynı zamanda haksız rekabete neden olma, toplumu yanlış bilgilendirme gibi etik ve yasal sorunları da gündeme getirmektedir.

Sağlık alanında reklam yapılması, insan sağlığının ticari unsur haline dönüştürülmesinin engellenmesi ve kamu yararının korunması gerekçeleriyle kesin olarak yasaktır. Ancak, sağlık hizmetlerinde yasal sınırlar içinde tanıtım ve bilgilendirme yapmak mümkündür. Reklamı tanıtımdan ayıran temel fark, reklamın haksız rekabete sebep olmasıdır.

Ülkemizde sağlık alanında yasal mevzuat, asıl olarak 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, Tıbbi Deontoloji Tüzüğü, Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği ve Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik ile TDB Dişhekimliği Meslek Etiği Kuralları ile belirlenmiştir. (1)

Bütün bu yasal düzenlemelere göre, dişhekimleri her türlü iletişim ortamında tanıtım ve bilgilendirme yapabilir; ancak bu tanıtım ve bilgilendirme reklam yapmaya yönelik olamaz.

Dişhekimliği alanında yapılacak her türlü mesleki yayınlarda kullanılan yazılı veya görsel alıntıların telif hakkı gözetilerek ilgili mevzuata göre gerekli izinler alınmalıdır. Mevzuata aykırı yapılan yayınlarda Dişhekimleri Odaları, Sağlık Müdürlükleri ve Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu ve Rekabet Kurumu ayrı ayrı yaptırımlar uygulamaktadır.

Bu kılavuz, sağlık hizmeti sunumunda dişhekimlerinin internet dahil olmak üzere her türlü iletişim ortamında uyması gereken kuralları belirlemek ve internet sitelerindeki ifadelerin reklam niteliğinde olmaması için dişhekimlerine rehberlik edebilmek amacıyla hazırlanmıştır. Ancak, kılavuzun içeriği mevcut yasal düzenlemelerdeki reklam yasağına ilişkin kuralları ortadan kaldıran biçimde yorumlanamaz.

DİŞHEKİMLERİNİN HER TÜRLÜ İLETİŞİM ORTAMINDA YAYIN YAPMALARINA İLİŞKİN KILAVUZ

1. Dişhekimleri, elektronik ortam da dahil olmak üzere her tür araç ile yapacakları bütün yayınlarında sağlık mevzuatında yer alan tüm kurallara uyarak mesleği genel olarak tanıtma, koruyucu ve tedavi edici ağız diş sağlığı konularında toplumu bilgilendirme hakkına sahiptir.
2. Yapılacak her türlü paylaşımda etik ilkelere uymayan ve hasta haklarını ihlal eden, abartılı, yanıltıcı ve insanları korku ve paniğe düşürücü, yanlış yönlendirici, haksız rekabet yaratan gerçeğe aykırı ifadeler kullanılmamalıdır.
3. Olası bir yasal yaptırıma maruz kalınmaması için “Bilgilendirmelerin kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmeyeceği ve muayene sonrası tanı ve tedavi planının değişebileceği” ifadesi açık ve ön planda olacak şekilde her paylaşımda yer almalıdır.
4. Yasal Mevzuat gereği paylaşımlarda kullanılacak hasta bilgileri ancak hasta onayı alınarak yapılabilinir. Bu sebeple paylaşılan verilerin izin ve onam formları paylaşım sürdüğü müddetçe saklanmalı ve istenildiği durumlarda yetkililere sunulabilmelidir.
5. Paylaşılan yayınların hekime ve gerçek hastaya mı ait, yoksa alıntı mı olduğu ve görüntü işlenirken herhangi bir teknoloji kullanılıp kullanılmadığı belirtilmelidir. Alıntılarda varsa kaynak kesinlikle gösterilmelidir.
6. Hekimler kendilerinin olmayan yayınları izin alarak ve kaynak göstererek kullanabilirler.
7. Yayınlarda sağlık kuruluşunun, çalışanlarının ve sahip olduğu cihazların diğer kurum ve kişilerden daha üstün veya daha iyi olduğu izlenimini vermeye yönelik ifadeler kullanılmamalıdır.
8. Elektronik ortamdaki siteler, forumlar, vb. yapılar kullanılarak hasta simsarlığı yapılacak şeklide yönlendirilmemelidir.
9. Tedavi ücretleri ile ilgili olarak sunulan sağlık hizmetine ilişkin fiyat, kampanya, indirim veya ücretsiz hizmet gibi haksız rekabet yaratacak ifadeler bulunmamalıdır.
10. TDB kuralları çerçevesinde yapılan kurum anlaşmaları tanıtım ve bilgilendirme sınırlarını aşmadan paylaşılabilir. Bu paylaşımlarda indirim, kampanya, ücretsiz tedavi ve bunun gibi haksız rekabet yaratacak ifadelere yer verilmemelidir. (2)
11. Alınan ve verilen eğitimlerin sertifikaları ve belgeleri listelenebilir ama bunlar yasal uzmanlık belgesi yerine geçecek şekilde ifade edilmemelidir. 
12. Üçüncü şahısların yaptığı paylaşımlar da bu yönetmelikteki kurallara tabidir. Kuralların ihlali durumunda paylaşıma konu olan hekim veya kurum sorumludur. 
13. Hekim tarafından yapılan veya katılımcı olunan yazılı, görsel ve sesli yayınlarda da bu yönetmeliklerdeki kurallara uyulmalıdır. 
14. Sağlık turizm belgeli sağlık tesisi ve aracı kuruluşlar da bu kurallara uymalıdır.

ÜCRETLİ SPONSORLU PAYLAŞIMLAR

Her türlü iletişim aracında, sosyal medya, web siteleri, hekim tanıtım siteleri ve bunun gibi, dişhekimlerinin ücret karşılığı diğer meslektaşlarına göre daha fazla öne çıkarılması reklam yasağının ihlalidir. Bu sitelerde yer alan “sponsorlu ve/veya reklam” ibaresi bulunan tüm paylaşımların yapılması yasaktır. Üçüncü şahıslarca yapılan paylaşımlar dişhekimin sorumluluğundadır. İzinsiz yapılan paylaşımlarda yasal bildirimde bulunmak hekimin sorumluluğundadır.

Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği Madde 8-b’de yer alan açılış tarihini takip eden ilk 1 ay içinde bağlı bulunduğu odayı bilgilendirmek suretiyle tanıtım ve bilgilendirme kapsamında sponsorlu ilan verilebilir.

VERİ SAĞLAYICI PLATFORMLARA KAYIT VE ÜYELİK

Dişhekimleri veya dişhekimliği alanında faaliyet gösteren özel sağlık kurum ve kuruluşları veri sağlayıcı platformlara kayıt ettirilebilir. Ancak bu kayıtlar sırasında veri sağlayıcıda yer alan diğer hekimlerden farklılık gösterecek şekilde (ücretli ya da ücretsiz) format değişikliklerine gidilmesi haksız rekabet olarak kabul edilmelidir.  Bu kuralın istisnası kişi veya kurumun gerçekliğini belirten işaretlerdir.

İş sağlama amacına yönelik ve meslektaşlarıyla haksız rekabete yol açacak şekilde özel amaçlı veri sağlayıcılarına, rehberlerine, listelerine, veri tabanlarına ve benzerlerine kayıt yaptırılmamalıdır. Sağlanan sağlık hizmetinin fiyatı üzerinden rekabete girilecek veri sağlayıcıları “aracı kullanmak” olarak tanımlanacağından bu tür platformlara kayıt olunup veri sağlanmamalıdır.

(1) İlgili yasal düzenlemelerin güncel haline https://www.tdb.org.tr/mevzuat.php internet adresinden ulaşılabilir.

(2) 02.01.2025 tarihli TDB MYK Genelgesi, Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Anlaşmalı Dişhekimlerinin Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik 04.07.2001

(3) Bu kılavuzun hızlı gelişen teknoloji karşısında Komisyonca sıklıkla güncellenmesi ön
görüldüğünden, kılavuzun son versiyonunun edinilmesine dikkat edilmelidir.

(4) Veri sağlayıcı platformlara örnek web sayfaları, sosyal medya uygulamaları Meta, Instagram
Facebook, X ve bunun gibi.