27-12-2006

  

Sayın Murat BAŞESGİOĞLU,

Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Dişhekimliği Birliği dişhekimlerini dişlerin ve komşu dokularının doktoru olarak tanımlayarak gelecekte dişhekimi unvanı yerine Ağız Doktoru unvanının kullanılmasını öngörmektedir.

Dişhekimleri 5 yıllık eğitimleri süresince, diş ve diş eti hastalıklarından öncelikle korunma,  hastalıkların tedavisi ve eksik dişlerin tamamlanması olan protez hizmetlerini verebilecek bilimsel nitelikleri kazanırlar.

Bu bağlamda dişhekimliği hizmetleri; tıp hizmetlerinde olduğu gibi basamaklandırma ile değil 1, 2 ve 3 ncü basamak hizmetlerini aynı anda verebilen bir meslektir.


ÜLKEMİZDE AĞIZ DİŞ SAĞLIĞI VE SUNUMU

Türkiye`de sağlık hizmetlerinin örgütlenmesi ve sunumuna bakıldığında, ağız-diş sağlığı hizmetlerinde çok başlı uygulamaların olduğu görülecektir. GSS ile birlikte çok başlılığın kaldırılması hem verimliliğin artmasını hem de maliyetlerin düşmesini sağlayacaktır.

Türkiyede dişhekimliği hizmetlerinin örgütlenmesi tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi ağırlıklı olarak muayenehane temeli üzerinde olmuştur. Ayrıca kamuda çalışan meslektaşlarımızın çoğu kamudaki çalışma saatleri dışında muayenehanelerinde çalışarak yaşamlarını sürdürmektedirler.

Ülkemizdeki yaklaşık 20.000 dişhekiminin, yaklaşık 6000’i resmi sağlık kurumlarında, geri kalanı ise, kendi özel muayenehanelerinde çalışmaktadır (Tablo-1). 

Tablo 1- Dişhekimlerinin Çalışma Alanları



Ayrıca resmi kurumlarda çalışan dişhekimlerinin % 50’sinin muayenehanesi mevcuttur. (Tablo-2)   


Tablo 2-Kamudaki Dişhekimlerinin Çalışma Şekilleri

Muayenahanesinde çalışan dişhekimi sayısı yaklaşık  17.000 dir. Yani, dişhekimliği hizmetlerinin sunumu ağırlıklı olarak muayenehanelerdir. (Tablo-3)

 

Tablo 3- Dişhekimlerinin Ülke Geneli Çalışma Şekli

Dişhekimliği hizmetlerinin özel sunumdaki durumuna bakıldığında tablo şöyledir:

Özel hastane, poliklinik ve merkezlerde çalışan dişhekimi sayısı yaklaşık 900’dür. Ülkemizde ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin %98’i muayenehanelerde, %2’si özel hastane, poliklinik ve merkezlerde üretilmektedir.(Tablo 4)

Tablo 4-Dişhekimliği Hizmetlerinin Özel Sunumdaki Durumu

 

AB ÜLKELERİNDE DİŞHEKİMLİĞİ HİZMETLERİ

Avrupa ülkeleri arasında genel sağlık hizmetlerinin nasıl sağlanması gerektiği (örneğin hastane açma, insan gücü içeriği, birinci ve ikinci basamaklar arasındaki bağlantı) konusunda büyük farklılıklar vardır. Çoğu ülkede dental hizmetlerin büyük kısmı, resmi kurumlarda çalışmayan, özel muayenehanelerdeki hekimler tarafından gerçekleştirilmektedir (özel, serbest veya genel çalışanlar). Çoğu AB/AEA ülkelerinde bu oran %83 dür. Bazı ülkelerde (Belçika, Lüksemburg, İzlanda, Malta ve Portekiz) ise bu tür çalışan hekimlerin oranı hemen hemen %100 ü bulmaktadır.


Özel / Serbest Çalışanların Oranı

İsveç                    %44                İsviçre              %89
Slovenya             %50                Estonya            %90
Finlandiya           %54                Fransa              %90
İrlanda                 %57                Letonya           %90
Norveç                 %65                Romanya         %90
Danimarka          %70                Macaristan      %92
Hollanda          ++%77                Kıbrıs               %94
Avusturya          %78                Almanya           %95
Litvanya              %80                İspanya            %95
Polanya               %80                Portekiz           %98
Slovakya             %82                Belçika             %99
Çekostovakya   %84                Lüksemburg  %99
İngiltere              %84                Malta                %99
İtalya                    %87                İzlanda           %100
Yunanistan         %89

[1] Avrupa Birliği Dental Liaison Komitesi Dental Practike El Kitabı

 

AVRUPA BİRLİĞİNİN SAĞLIK SEKTÖRÜNDE ÇALIŞMA ŞEKLİ KONUSUNDAKİ YAKLAŞIMI

AB Parlamentosu’nun 16.02.2003 tarihinde Lizbon’da aldığı  “Serbest mesleklere dair piyasa kuralları ve rekabet kuralları ile ilgili Avrupa Parlamentosu Kararı” ında, sağlık meslek gruplarının neden sermayenin eline terk edilmeyeceğini açıkça göstermektedir.

►Serbest mesleklerin demokratik sistemin ifadesi olduğunu ve öncelikle Avrupa toplumlarının önemli bir unsurunu teşkil ettiğini teyit eder.

►AB Sözleşmesinin 152. maddesinin esaslarına uymak konusunda serbest mesleklerin sağlık sektöründe özellikle dikkate alınması konusunu vurgular.

►Serbest meslekler için, hem kendi üye ülkelerinde, hem de Avrupa Birliği’nde rekabetin ve serbest hizmetin teşvik edilmesinin gereğine ve yararına dikkat çeker.

İşte bu genel eğilim/kural doğrultusunda aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere dişhekimliği hizmetleri bütün dünyada ağırlıklı olarak muayenehanelerden verilmektedir. (Tablo-5)

Tablo 5-Avrupa`da Dişhekimliği Hizmetlerinin Sunum Alanları




TÜRKİYE’DE GENEL TIPTA HİZMET SUNUMU

Ülkemizde yaklaşık 100.000 uzman ve pratisyen hekim bulunmaktadır. Muayenehanelerinde serbest çalışanların sayısı 4.500 dolayındadır. Sağlık hizmetleri 1, 2 ve 3 basamaklarda sunulduğundan, muayenehane hizmetleri genel tıpta çok yaygın değildir. (Tablo-6)

Tablo 6- Türkiye`de Genel Tıpta Hizmet Sunumu

 

DİŞHEKİMLİĞİ HİZMETLERİ MUAYENEHANELERDEN ALINMALIDIR

Tüm vatandaşlarına uygun ortamlarda, eşit sağlık hizmetleri sunmak, Devletin Anayasal görevidir. Bu ayrıca Sosyal Devlet olmanın da temel ilkelerinden biridir.

Yaklaşık olarak 60-65 milyon civarındaki insana ağız ve diş sağlığı hizmeti verebilmek için kamunun istihdam ettiği dişhekimi sayısı 6000 civarındadır. Bu sayıdaki dişhekimi ile vatandaşlarımıza ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin yeterli bir şekilde verilmesinin mümkün olmadığı çok açıktır. Bu yetersizlikten dolayı, kamuda hastalara aylar hatta yıllar sonraya randevu verilmektedir.

Görüldüğü gibi tıp alanında hekimlerin yaklaşık %4’ü emeklerini muayenehanelerinde kullanmaktadırlar. Buna karşın diş hekimlerinde bu  oran %85’dir.

Dişhekimliği hizmetlerinin  tıp hizmetlerinden temel bir farkı da şudur.  Dişhekimliği hizmetlerinin neredeyse % 100’e yakını ayakta verilen sağlık hizmetleridir. Bu hizmetlerin verildiği birimlerde (Muayenehane, poliklinik, merkez, hastane) kullanılan teknik donanımının ve kullanılan materyal tamamen aynıdır. 

Aynı eğitimi almış,  fiziki mekan dışında aynı teknik donanımlara sahip birimlerde çalışan dişhekimlerinden GSS kapsamında alınacak hizmetlerin farklı tutulması bu mesleğe yapılacak en büyük haksızlık olacaktır. Doğaldır ki uzmanlık alanları ile ilgili kısıtlamalar olacaktır. Ancak  yukarıda  ifade ettiğimiz gibi aynı niteliklere sahip dişhekimleri arasında yapılacak ayrım adil   ve etik  olmayacaktır.

Türk Dişhekimleri Birliği (TDB)  sistemin yaşayacağı sorunları yakından bilmekte ve ne olursa olsun meslektaşlarımız bu sistemden yararlansın anlayışında olmadı ve olmayacaktır. TDB sürdürülebilir bir uygulamayı savundu ve savunmaya devam edecektir. Bu anlamda teminat kapsamı içerisinde yer alacak dişhekimliği hizmetlerinde öncelikli grupların ve öncelikli tedavilerin olmasını önermiş ve önermeye devam etmektedir.

TDB toplumun ve mesleğin çıkarlarını ortaklaştırma anlayışını sürdürmeye devam edecektir. Siyasi iktidarın ve SGK değerli yeni yönetim kurulu üyelerinin; diş hekimleri arasında ayrıcalık yaratacak hiç bir uygulamayı uygun görmeyeceğini umut ediyor ve böyle bir uygulamayı kabul etmeyeceğimizi ve bunu başta hastalarımız ve kamuoyu ile sürekli paylaşacağımızı siz değerli yetkililerin bilgisine sunuyoruz.

Saygılarımızla,

Celal Korkut YILDIRIM
Türk Dişhekimleri Birliği
Genel Başkanı